Η ιστορία των κόμικς ξεκινά από τις πρώτες κωμικές ιστορίες του 19ου αιώνα και φτάνει μέχρι τα διάσημα manga της Ιαπωνίας. Τα κόμικς θεωρούνται η «9η τέχνη» και αφηγούνται ιστορίες μέσα από διαδοχικές εικόνες, όπου κάθε καρέ συνεχίζει το νόημα του προηγούμενου.
Η προέλευση των κόμικς
Η λέξη «κόμικς» προέρχεται από τον όρο «κωμικός», καθώς οι πρώτες ιστορίες είχαν κωμικό περιεχόμενο. Ωστόσο, σήμερα τα κόμικς μπορούν να αφηγηθούν ιστορίες οποιουδήποτε είδους: περιπέτειες, φαντασίας, πολιτικές σάτιρες ή κοινωνικά θέματα.
Ο Πέτρος Μαρτινίδης εισήγαγε τον όρο «εικονογραφήγηση», που περιγράφει καλύτερα τη διαδικασία των κόμικς. Σε αντίθεση με την εικονογράφηση, όπου οι εικόνες είναι απλώς διακοσμητικές, στην εικονογραφήγηση οι εικόνες αφηγούνται την ιστορία και αποτελούν τον πυρήνα της.
Προγονοί των κόμικς
Οι πρώτες προσπάθειες αφήγησης μέσω εικόνας εμφανίζονται από πολύ νωρίς στην ανθρώπινη ιστορία:
- Παραστάσεις σε σπήλαια
- Αρχαιοελληνικοί αμφορείς
- Αναπαραστάσεις της ζωής του Χριστού σε χειρόγραφα και εκκλησίες
Η ανάγκη του ανθρώπου να αναπαραστήσει την κίνηση και την ιστορία είναι η βάση για τα σύγχρονα κόμικς.
Η πρώτη ιστορία κόμικς
Η πρώτη ιστορία κόμικς δημιουργήθηκε από τον Ροδόλφο Τόπφερ στην Ελβετία. Η ιστορία αυτή δημοσιεύτηκε στα αγγλικά το 1842. Στην Αμερική, περίπου μισό αιώνα αργότερα, κυκλοφόρησε το «Κίτρινο Παιδί» (1896), απευθυνόμενο κυρίως σε παιδικό κοινό.
Η χρυσή εποχή των κόμικς στην Αμερική
Μίκυ Μάους
Ο Μίκυ Μάους δημιουργήθηκε από τον Ουώλτ Ντίσνεϊ, ο οποίος ήθελε νέο πρωταγωνιστή μετά τον Όσβαλντ τον Τυχερό Λαγό. Το αρχικό όνομα ήταν Μόρτιμερ Μάους, αλλά η σύζυγός του πρότεινε το πιο φιλικό «Μίκυ».
Χαρακτηριστικά του Μίκυ:
- Κοντό κόκκινο παντελόνι
- Μεγάλα κίτρινα παπούτσια
- Γιγαντιαία λευκά γάντια
Κατά τη δεκαετία του 1940, το στυλ του εξελίχθηκε: σακάκι, γραβάτα, καπέλο και πιο ώριμος χαρακτήρας. Αρχικά σκανδαλιάρης, ο Μίκυ έγινε προσγειωμένος και πρόσχαρος, επικεντρωμένος στην οικογένεια.
Ο Μίκυ πρωταγωνίστησε σε περισσότερες από 120 ταινίες, εκ των οποίων 5 μεγάλου μήκους, και κέρδισε τρεις υποψηφιότητες για Όσκαρ, ενώ πρόσφατα απέκτησε αστέρι στο Hollywood Walk of Fame.
Σούπερμαν και άλλοι ήρωες
Την ίδια περίοδο εμφανίστηκαν και οι υπερήρωες όπως ο Σούπερμαν και ο Σπάιντερμαν, καθιερώνοντας τη λαϊκή κουλτούρα των αμερικάνικων κόμικς.
Η Ευρωπαϊκή σχολή κόμικς
Στην Ευρώπη, διάσημοι χαρακτήρες εμφανίστηκαν με δημιουργούς όπως ο Ερζέ και ο Γκοσινί:
- Τεν Τεν: Νεαρός ρεπόρτερ με πιστό σκύλο Μιλού. Πρώτη ιστορία το 1929, με θέμα κοινωνικά και πολιτικά ζητήματα. Κυκλοφόρησαν 23 άλμπουμ σε 56 γλώσσες, με πωλήσεις πάνω από 200 εκατομμύρια.
- Ιζνογκούντ: Μεγάλος Βεζίρης που θέλει να γίνει χαλίφης, δημιουργία Γκοσινί & Ζαν Ταμπαρί.
- Αστερίξ και Λούκυ Λουκ: Δημιουργίες του Γκοσινί, αγαπημένες σε όλο τον κόσμο.
Κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο εμφανίστηκαν και τα Underground Comix, βίαιου και αντιπαιδαγωγικού περιεχομένου.
Τα κόμικς στην Ελλάδα
Η Ελλάδα γνώρισε τα κόμικς μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, κυρίως από το 1950:
- Διάπλαση: Προετοίμασε το κοινό για κόμικς.
- Κλασσικά Εικονογραφημένα: Αμερικάνικη σχολή σε ελληνική έκδοση.
- Πρώτο τεύχος Μίκυ Μάους: 1η Ιουλίου 1966
Τα πρώτα ελληνικά κόμικς εμφανίστηκαν τη δεκαετία του 1980:
- Βαβέλ: Πολιτική σάτιρα, με δουλειά ξένων σχεδιαστών
- Κωμωδίες του Αριστοφάνη: Ελληνικό περιοδικό κόμικς, με κείμενα Τάσου Αποστολίδη και σχέδια Γιώργου Ακοκαλίδη, πωλήσεις πάνω από 700.000 τεύχη
- Αρκάς: Ισοβίτης, ανατρεπτικό και γλυκόπικρο χιούμορ
Τα ιαπωνικά manga
Τα manga σημαίνουν «ανεύθυνη εικόνα» και διαβάζονται από το οπισθόφυλλο.
Χαρακτηριστικά:
- Σύντομες ιστορίες με έντονη δράση και εφέ
- Φιγούρες με μεγάλα μάτια και πλούσια μαλλιά
- Αποσυμπιεσμένη αφήγηση: κάθε σκηνή σπάει σε περισσότερα καρέ
- Μικρή έμφαση στον «σούπερ-ήρωα», περισσότερη σε καθημερινή δράση ή περιπέτεια
Σύγχρονη επίδραση των κόμικς
Σήμερα, τα κόμικς και τα manga συνεχίζουν να επηρεάζουν:
- Κινηματογράφο και streaming (Disney+, Netflix)
- Θέατρο και ψηφιακές εφαρμογές
- Ελληνική και διεθνή κουλτούρα, με νέους δημιουργούς να αναδεικνύονται online
Τα κόμικς παραμένουν ένας συνδυασμός τέχνης, αφήγησης και ψυχαγωγίας, που εξελίσσεται συνεχώς.
Απάντηση